فواید زنجبیل و دمنوش آن

فواید زنجبیل و دمنوش آن

زنجبیل، مادۀ خوراکی بسیار عجیب با عطر و طعم های فوق العاده و خواص شگفت انگیزی است که در اصل، ساقۀ زیر زمینی یک گیاه است که توسط عموم مردم ریشه خوانده می شود. برخی افراد نیز اجزای دیگر گیاه آنرا به ویژه برگهایش را برای دمنوش و چای استفاده می کنند.

خواص زنجبیل آنقدر است که نمی توانیم به طور درست و کامل آنها را بررسی کنیم، چرا که بسیاری از خواص آن هنوز تأیید نشده اند و نیازمند تأیید جمعی از پژوهشگران و پزشکان پس از آزمایش های متعدد اند. طعم زنجبیل بسیار خاص است. تند و تیزی آن و به ویژۀ سوزانندگی که انتهای دهان (در گلو) به وجود می آورد برای متخصصان غذا و نوشیدنی و افراد علاقه مند به دنیای طعم ها بسیار جذاب است. گاهی بارتندر ها و آشپزان حرفه ای، از زنجبیل برای ایجاد افتر تست (مزه ای که پس از نوشیدن و خوردن حس می شود.) استفاده می کنند. تصور کنید یک نوشیدنی بسیار جذاب دارید که از نظر عطر و طعم ها و بافت و ... بسیار خوب است، اما به یک احساس و طعم خاص نیاز دارید تا بیشتر و بهتر با دستگاه چشایی و بویایی شما بازی کند؛ زنجبیل تازه به مقدار کم در این موقعبت به خوبی یک سوزش خفیف و احساسی عجیب بر روی زبان و گلو ایجاد می کند. اما اینها همه، به ویژگی های طعمی زنجبیل مربوط می شوند؛ با نگاهی دقیق تر و علمی تر به بررسی این مادۀ خوراکی شگفت انگیز می پردازیم. با ما همراه باشید.

 

مصرف دمنوش زنجبیل همراه با لیمو ترش، بسیار مفید است.

 

تعریف علمی زنجبیل :

زنجبیل (Ginger) یا (Zingiber) گیاهی گلدار است که ریزوم آن به طور گسترده برای مصارف خوراکی، ادویه ای، دارویی و صنعتی به کار می رود. در برخی متون قدیمی از آن با نام زنجفیل یا شنگویر/ژنگویر نیز یاد شده‌است تاجیکها به آن اینبیر میگویند در بیان ساده گفته می شود که زنجبیل ریشۀ گیاه است، اما در واقع ریزوم آن یا همان ساقۀ زیر زمینی که در خاک قرار دارد به عنوان زنجبیل شناخته می شود و ریشه نیست.

گیاه زنجبیل سرده‌ای از تیره زنجبیلیان علفی ایستاده و چندساله با حدود ۷۰ گونۀ بومی آسیای جنوب شرقی است. این گیاه دارای ساقۀ باریک و نی‌مانند و برگ‌های سرنیزه‌ای سبز براق است که از زمین‌ ساقه‌ای به صورت غده‌ای می‌روید؛ گل‌های آن‌ها سبز مایل به زرد با لبه‌ای ارغوانی و لکه‌های کرم‌رنگ و گل‌آذین مخروطی و کوچک و سنبله‌ای متراکم است که در تابستان از زمین ساقه بیرون می‌زنند. (منبع: ویکی پدیا)

 

 

تاریخچۀ زنجبیل:

زنجبیل از زمان‌های دور به کار برده می‌شده و هنوز هم در پزشکی باستانی چین جایگاه باارزشی دارد. در ایران باستان نیز این گیاه با نام ژنگویر شناخته شده بود و کاربرد داشت و از ایران و کشورهای عربی به سوی غرب سفر کرد. در غرب پزشکی یونانی به نام دیوسکوریدس نخستین بار در سده یکم میلادی کاربرد درمانی زنجبیل را ثبت کرد، گرچه سده‌ها پیش از آن این گیاه عطردار از کشورهای خاور دور به اروپا صادر می‌شد، تا سده‌های میانه، به عنوان یک ماده اولیه آشپزی در اروپا کاملاً شناخته شده بود.

امروزه این گیاه در بیشتر مناطق استوایی کشت می‌شود. آشنایان با پزشکی هندی آیورودا از آن به عنوان داروی جهانی نام می‌برند؛ این امر نه تنها به خاطر خواص ضد قارچی و ضد باکتری آن است، بلکه به خاطر اثر تسکین بخش آن بر روی دستگاه گوارش هم هست، که همۀ اینها باعث شده هندیان بیش از ۲۰۰۰ سال زنجبیل را مصرف کنند و یکی از بهترین شفا بخش‌های طبیعی برای درمان بیماری‌های مسافرتی، حالت تهوع و سرگیجه در غرب مطرح کرده و برخلاف بعضی داروهای مرسوم، زنجبیل هیچ عوارض جانبی منفی ندارد.

در پژوهشی که در دانمارک انجام شد به ۴۰ نفر از دانشجویان نیرو دریایی یک گرم پودر زنجبیل و به ۴۰ نفر دیگر مقداری دارونما داده و مشاهده شد زنجبیل به مراتب در کاهش دفعات استفراغ و از بین بردن عرق سرد مؤثر بوده است. بعضی کارشناسان، زنجبیل را برای درمان تهوع صبحگاهی دوران حاملگی توصیه می‌کنند. البته لازم به تذکر است در این خصوص همیشه با پزشک مشورت نمایید. (منبع: ویکی پدیا)

 

فواید زنجبیل:

مصرف مستقیم زنجبیل به صورت خوراکی برای بسیاری از افراد زجر آور است، چرا که دارای ترکیبات تند و تیز و سوزاننده ای است که انگار فلفل تند می جوید. به همین دلیل زنجبیل را به صورت دمنوش یا انواع خوراکی های دیگر مانند شکلات، آدامس و در غذا ها مصرف می کنند. همچنین زنجبیل در برخی دارو ها و مواد آرایشی بهداشتی مانند کرم ها مورد استفاده قرار می گیرد.

چای زنجبیل به عنوان درمانگر مشکلات معده، سرماخوردگی، اختلالات جنسی و مفید برای ذهن و جسم و قلب در بین عموم مردم شناخته می شود. درطب سنتی طبع زنجبیل را گرم و خشک می دانند و مصرف آنرا برای موارد درمان یا پیشگیری به عنوان دمنوش یا جوشانده پیشنهاد می دهند.

 

اصلی ترین ترکیبات زنجبیل شامل مواد بودار سوزاننده ای هست که بیشتر خواص اصلی آن مربوط به همین مواد می باشد.

ترکیبات اصلی و اساسی آن شامل: انواع قندها (از 50 تا 70 درصد)، چربی ها ( از 3 تا 18 درصد)، اولئورزین( از 4 تا 5/7درصد) و ترکیبات سوزاننده ( از 1 تا 3 درصد) می باشد.

یک قاشق غذاخوری زنجبیل تازه (یعنی 6 گرم) حاوی 5 کالری، 1 گرم کربوهیدرات و به مقدار خیلی کمی چربی، پروتئین و فیبر می باشد.

ترکیبات فعال در زنجبیل عبارتند از gingerol، shogaol، paradol، zingerone، zerumbone، - dehydro، terpenoids  و flavonoids [ R ]، تمام این ترکیبات دارای فعالیت های آنتی اکسیدانی هستند در حالی که برخی از آن ها دارای خاصیت ضد تومور، ضد التهاب، ضد میکروب، مسکن درد و فعالیت های حفاظتی کبد هستند.

 

عمدۀ فواید زنجبیل به شرح زیر می باشند:

  • کمک مؤثر در درمان سرماخوردگی، آلرژی و مشکلات تنفسی

زنجبیل دارای خواص آنتی هیستامینی است. یعنی با بازکردن راه تنفس و تحریک ترشح مخاط به بهبود انواع آلرژی و عفونت گلو حاصل از سرما خوردگی و آنفلونزا کمک می کند. به همین دلیل است که استفاده از زنجبیل برای درمان سرماخوردگی و آنفولانزا تاریخچه ای طولانی دارد.  

  • ضد سرطان قوی

زنجبیل حاوی آنتی اکسیدان های قوی و ترکیبات شیمیایی است که در پیشگیری از ابتلا به سرطان و یا درمان آن بسیار اثرگذارند. برای مثال تحقیقات زیادی نشان داده است که زنجبیل در درمان سرطان تخمدان مؤثر است. همچنین زنجبیل می تواند مانع رشد سلول های سرطانی شود؛ به ویژه سلول های سرطانی کبد ( هپاتاما) و استخوان (استئوسارکوما ) . زنجبیل می تواند رگ های خونی جدید را که امکان رشد سلول های سرطانی را فراهم می کند ، متوقف کند و همچنین مانع انتقال سلول سرطانی شود. بسیاری از متخصصان طب سنتی برای بانوانی که سرطان سینه دارند، مصرف روزانۀ دمنوش زنجبیل را پیشنهاد می دهند.

  • افزایش ترشح بزاق دهان

افزایش ترشح بزاق در دهان فواید بسیار زیادی دارد. بزاق دهان خاصیت ضد باکتری قوی دارد که ترشح بیشتر آن باعث پیشگیری از ایجاد عفونت در دندان ها، دهان و گلو می شود. به همین دلیل است که می گوییم مصرف روزانۀ زنجبیل می تواند سلامت دندان ها را افزایش دهد.

 

 

  • از بین بردن میکروب ها

مطالعات بسیاری بر روی تأثیر زنجبیل بر روی میکروب ها انجام شده است. عصارۀ زنجبیل، دمنوش زنجبیل، خود مادۀ زنجبیل و ... در مواجه با میکروب ها در آزمایشگاه موجب از بین رفتن آنها شده اند. همچنین برخی تحقیقات نشان می دهند که زنجبیل در از بین بردن برخی میکروب های مقاوم به دارو مؤثر بوده است.

همین خواص ضد باکتریایی زنجبیل در درمان بسیاری از عفونت های لثه، گوارشی و دهان و برخی از عفونت های داخلی مؤثر است. به راستی که با یک برنامۀ تغذیه ای درست، از ابتلا به بیماری ها پیشگیری خواهیم کرد و به بسیاری از دارو ها نیاز نخواهیم داشت.

 

  • پیشگیری و درمان دیابت نوع 2

دیابت شایعترین بیماری غدد درون درون ریز است که دیابت نوع 2 یا همان دیابت بزرگسالان، 90 درصد دیابت ها را به خود اختصاص داده است. با کنترل کردن میزان قند خون (و در درجۀ اول پرهیز از شیرینی ها) می توانیم از این نوع دیابت پیشگیری کنیم و حتی آنرا درمان کنیم. مصرف روزانۀ زنجبیل باعث کاهش قند خون ناشتا و همچنین سطح هموگلوبین A1c می شود.

 

  • کاهش حالت تهوع

حالت تهوع یک شوخی نیست. در بسیاری از موارد حالت تهوع نشانه ای از یک حالت درونی بد و یا بیماری است. برای احساس حالت تهوع بهتر است به پزشک مراجعه کنید. اگر حالت تهوع حاصل از شیمی درمانی، بارداری، دریازدگی، داروهای بیهوشی و یا حالت تهوع صبحگاهی است، می توانید با زنجبیل آنرا کاهش دهید.  اگر در هنگام تابستان از شدت گرما حالت تهوع یا احساس ناخوشایند بهتان دست داد، می توانید نوشیدنی های سرد زنجبیلی مانند اسموتی زنجبیلی درست کنید و علاوه بر فواید آن، از نوشیدن آن لذت ببرید.  

 

  • کاهش فشار خون و سطح کلسترول خون

زنجبیل تری گلسیرید و کلسترول را بهبود می بخشد. می تواند از سخت شدن شریان ها جلوگیری کند و با چاقی و اضافه وزن مقابله کند. مصرف زنجبیل همراه با رژیم غذایی مناسب و ورزش، در درمان چاقی و اضافه وزن بسیار مؤثر است.

 

  • کاهش درد قاعدگی

داروهای بدون نسخۀ زیادی برای کاهش درد قاعدگی خانم ها وجود دارند. باید بگوییم مصرف این دارو های شیمیایی می توانند برای سلامتی خطرناک باشند و خبر خوب آنست که برخی مطالعه ها و آزمایش ها حاکی از آن اند که مصرف منظم زنجبیل به اندازۀ ایبوبروفن و مفنامیک اسید در کاهش درد قاعدگی دردناک مؤثر بوده است. جالب است بدانید از زمان های قدیم در طب چینی از چای زنجبیل با شکر قهوه ای برای درمان مشکلات قاعدگی و عادت ماهیانه استفاده می شده است.

  • کاهش درد های عضلانی و ورزشی

مصرف منظم چای زنجبیل در درمان درد های عضلانی و گرفتگی های بعد از تمرین های ورزشی مؤثر است. همچنین انرژی بخشی خوبی دارد که برای بدنسازان بسیار مفید است.

 

  • درمان درد مفاصل

برای درمان درد مفاصل با زنجبیل از دمنوش استفاده کنید و یا روغن آنرا به صورت موضعی بر روی محل درد بمالید. این کار را باید به صورت منظم در چند دوره تکرار کنید.

  • ضد التهاب

در بسیاری از منابع، دیده می شود که زنجبیل به عنوان یک ضد التهاب خوب معرفی شده است. این خاصیت ضد التهابی زنجبیل، در بهبود التهاب مزمن عالی است و درد و ورم ناشی از التهاب را نیز برطرف می کند. همچنین زنجبیل برای افرادی که ابتدای صبح احساس سفتی و گرفتگی در بدن می کنند، مفید است.

تحقیقات نشان می دهد دمنوش زنجبیل با کاهش التهاب روده بزرگ از بروز سرطان روده بزرگ جلوگیری می کند.

برخی دیگر از فواید زنجبیل :

  • تسکین میگرن و سر درد
  • حفظ سلامت مغز و پیشگیری از آلزایمر
  • حفظ گرمای بدن
  • انرژی بخشی و افزایش روحیه و شادمانی
  • دفع سموم از بدن
  • بهبود کبد چرب
  • بهبود اختلالات روده
  • ضد قارچ
  • تسهیل سوخت وساز بدن
  • افزایش انقباضات رحمی
  • کمک به التیام زخم
  • جذب بیشتر مواد غذایی مفید توسط دستگاه گوارش

و ...

 

موارد منع مصرف زنجبیل:

در کودکان زیر دو سال نباید استفاده شود.

مصرف زیاد زنجبیل موجب سوزش سر دل می شود.

افرادی که سنگ کلیه دارند، باید قبل از مصرف زنجبیل حتما با پزشک خود مشورت نمایند.

اگر داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین و آسپیرین مصرف می کنید، زنجبیل نخورید.

مصرف زیاد زنجبیل ممکن است با داروهای قلبی و دیابت تداخل نماید.

مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی باید در حد متعادل باشد.

مصرف زیاد زنجبیل ممکن است باعث اختلالات سیستم عصبی مرکزی گردد.

 

 

منابع :

https://en.wikipedia.org/wiki/Ginger

https://chopra.com/articles/8-incredible-health-benefits-of-ginger

https://www.healthline.com/nutrition/11-proven-benefits-of-ginger#section11

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D9%84

http://namnak.com/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D9%86.p10688

 

 

 

 

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید