قسمت اول کتاب گیاه شناسی و گونه شناسی قهوه

این مطلب اولین قسمت از کتاب گیاه شناسی و گونه شناسی قهوه است که از پیچیدگی گفتار در آن پرهیز شده است. به دلیل شرایط اقتصادی چاپ آن میسر نیست و در اصل قصد از تحریر این کتاب آن است که به این باور برسیم که قهوه در اول یک گیاه و حاصل آن است و بعد یک نوشیدنی به حساب می آید. پس در سری مطالب گیاه شناسی و گونه شناسی قهوه، به شناخت گیاه قهوه به صورت علمی می پردازیم.

احسان صرامی

10 شهریور ماه 1396

 

قبل از آنکه بخواهیم به سراغ شناخت گونه های قهوه برویم، مبحث طبقه بندی علمی و گونه شناسی را بررسی می کنیم.

گونه چیست؟

گونه (Species) در تقسیم بندی زیست شناختی، بعد از سرده قرار دارد. گونه شامل گروهی از موجودات زنده است که می توانند با هم تولید مثل کنند و فرزاندانشان هم باید قدرت تولید مثل را در آینده داشته باشند. گونه خود نیز به زیرگونه یا جوره یا واریته و نوع تقسیم بندی می شود. نژاد های پرورش یافته را هم رقم می گویند.

طبقه بندی زیست شناسی و علمی بر اساس این ساختار تعریف می شود.

 

 

از تعداد گونه های موجود اطلاعات دقیقی در دست نیست،  اما زیست شناسان این رقم را بالغ بر 13 تا 14 میلیون برآورد می کنند. در حدود 75/1 میلیون از گونه ها توصیف و به طور علمی نامگذاری شده اند. این تعداد شامل حدود 251 هزار گونه گیاهی، 42 هزار گونۀ جانوری و 750 هزار گونۀ حشرات است. حدود 90 درصد گونه هایی که تا به حال بر روی کرۀ زمین زندگی کرده اند، منقرض شده اند.

تنوع زیستی:

تنوع زیستی که امروزه بر روی کرۀ زمین داریم، از میلیون ها گونۀ مشخص زیستی تشکیل شده است و این نتیجۀ چهارمیلیون سال تکامل بر روی کرۀ زمین است.

تنوع زیستی عموماً در سه سطح مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.

  • تنوع زیستی ژن ها : یعنی تمام ژن های مختلفی که در جانداران وجود دارد. مانند ژن های مختلفی که باعث تفاوت بین گیاهان، حشرات و حتی موجودات زره بینی می شود. در اصل، ساختار ژن ها و دی ان ای است که موجب تفاوت اصلی در جانداران می شود و مهمترین اصل، در شناخت تفاوت بین گونه ها و زیر گونه ها است.
  • گونه ها : یعنی تمام گونه های مختلف و تفاوت بین آنها ( تفاوت در ویژگی های گونه ها است). ( برای مثال گونۀ قهوۀ عربیکا کافئین کمتری نسبت به گونۀ قهوۀ روبوستا دارد. ) با بررسی ویژگی های اصلی و حتی فرعی می توانیم به تفاوت بین گونه ها و زیرگونه ها پی ببریم.
  • تنوع زیست بوم ها : زیست بوم ها شامل تمام زیست گاه ها، جوامع زیستی و فرآیند های بوم شناختی به علاوۀ تفاوت بین هر یک از زیست بوم ها می شود. یک زیست بوم با انواع حیات جانوری مشخص می شود و با توجه به موقیت جغرافیایی، عرض جغرافیایی، شرایط آب و هوایی و ارتفاع از سطح دریا بررسی می شود. بررسی زیست بوم ها در تنوع زیستی بسیار مهم است، زیرا موجودات مختلف با قرار گیری در شرایط مختلف زیستی و سازگاری با آن، تفاوت پیدا می کنند. با بررسی شرایط و تفاوت های زیست بوم ها می توان گفت که یک جاندار با دیگر جاندارد خود گونۀ متفاوتی است.( برای مثال گونۀ قهوۀ عربیکا در زیست بوم هایی با ارتفاع بیشتر و دمای کمتری می روید، در حالی که گونۀ روبوستا در زیست بوم هایی با ارتفاع کمتر و دمای بیشتر می روید.)

 

چه چیز باعث تنوع زیستی و پیدایش گونه های مختلف شده است؟

باید پاسخ این سؤال را با فرآیند تکامل یا فرگشت بدهیم.

تکامل، فرگشت یا برآیش عبارت است از یک یا چند ویژگی رخ نمود موروثی که طی زمان در جمعیت های افراد رخ می دهد. بر طبق نظریه فرگشت، همه گونه‌های موجود زنده از یک سری موجودات زنده تک سلولی که حدود یک میلیارد سال پیش شکل گرفتند، بوجود آمده‌اند.

در فرآیند تکامل، زمان و شرایط باعث تغییر در ساختار ژنتیکی موجودات می شوند. در واقع موجودات با قرار گیری در شرایطی که برای حیاتشان مطلوب نیست، (یعنی اگر از محیط جغرافیایی و زیست بوم اصلی خود دور شوند) اگر بتوانند با آن شرایط سازگار شوند، در واحد زمان تغییراتی در ساختار ژنتیکی شان پیش می آید و تکرار این تغییرات و جهش های ژنتیکی در مدت زمان طولانی موجب پیدایش گونه ای جدید خواهد شد. اما امروزه انسان به سطحی به پیشرفت رسیده است که در دی ان ای موجودات دست ببرد و ژن های متغیری را درون آنها ایجاد کند.

 

پایان قسمت اول

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید