قسمت دوم کتاب گونه شناسی

قهوه قبل از آنکه قهوه باشد، یک گیاه است. قهوه، مادۀ گیاهی و تولیدی از درختی خاص به نام کافا است. به این معنی که ما باید اول با ساختار گیاهی و چیستی گیاهان آشنا باشیم تا بتوانیم گیاه و درخت قهوه را شناسیم.

 

گیاهان موجوداتی عالی هستند که به حیات کمک می کنند و در کشاورزی مؤثر هستند. گیاهان در واقع در اولین مرتبۀ زنجیرۀ غذایی جای می گیرند، زیرا تنها جانورانی هستند که توان تولید انبوه مواد غذایی و خوراکی و قند ها را از مواد شیمیایی و آلی و نور خورشید دارند.  ( تعریف گیاه )

 

علم گیاه شناسی :

گیاه شناسی یا علوم گیاهی یکی از رشته های زیست شناسی است که به مطالعه و بررسی زندگی و رشد و نمو گیاهان می پردازد. این علم گسترده، شاخه های گوناگونی در ارتباط با گیاه را شامل می شود که در مزارع بزرگ قهوه، افراد متخصص آن حضور دارند تا از انواع آسیب های گیاه قهوه جلوگیری کنند و یا اینکه کشاورزان به گیاه شناسان متخصص مراجعه می کنند تا کیفیت محصولشان را بالا برده و با جلوگیری از آفت ها، از کاهش قیمت دانۀ سبزشان جلوگیری کنند.

 

علم فرد گیاه شناس به چه شاخه هایی محدود می شود؟

  • تاکسونومی : یا سیستماتیک گیاهی که با نامگذاری و تقسیم بندی گیاهان سر و کار دارد. فرد با داشتن علم تاکسونومی، گونه ها و زیرگونه ها قهوه را می شناسد و دست به کاشت گونه ای از قهوه یا زیرگونه ای خاص از عربیکا با توجه به مزرعه و شرایط آب و هوایی می زند.
  • ریخت شناسی گیاهی : شکل و ساختمان و توسعۀ آنها همراه با روابط قسمت های گیاهان با یکدیگر را بررسی می کند. ریخت شناسی به بررسی دستگاه تولید مثل گیاهان هم می پردازد که بسیار برای بار دهی مهم است.
  • بیماری شناسی گیاهی : با امراض نباتی سر و کار دارد. در واقع بیماری شناسی به شناخت آفات و چگونگی ایجاد امراض در گیاهان می پردازد. (کمی جلوتر به آفات گیاه قهوه می پردازیم.)
  • بوم شناسی : علم بررسی روابط موجودات زنده با دنیای اطرافشان می باشد. در واقع فرد با شناخت زیست بوم مورد نیاز برای گونه و زیرگونه ای خاص و روابط آن گیاه با محیط، بهترین کاشت را به ارمغان می اورد.
  • ژنتیک گیاهی : با مطالعۀ توارث در گیاهان سر و کار دارد. گفتیم که ژن ها و ویژگی های خاص و تفاوت هایشان است که باعث تنوع گونه ها و زیرگونه ها می شود.
  • قارچ شناسی
  • جلبک شناسی

در کل اگر فرد با شناخت کامل از گیاه قهوه، ساختار های گیاهی، شناخت آفت ها، شاخت مزرعه و بوم زیست و شناخت زیرگونه ها و طبقه بندی علمی گیاه قهوه و ویژگی هایش دست به کشت قهوه بزند، می تواند با فراهم آوردن بهترین شرایط همانند خاک مناسب به بهترین برداشت دست یابد.

 

 

 و اما سراغ بررسی خود گیاه قهوه می رویم:

« گیاه قهوه، نام علمی (Coffea  ) سرده ای از گیاهان گلدار، از خانوادۀ روناسیان است که در مناطق گرمسیری ( اطراف خط استوا ) رشد می کند. بلندی آن بین 3 تا 10 متر است و 3 تا 5 سال پس از کاشته شدن محصول می دهد. گل های سفید رنگ و خوشبوی قهوه، بسیار به گل یاسمین شباهت دارند. میوه های قهوه تخم مرغی شکل اند و به صورت خوشه آویزان می شوند. هر درخت قهوه حدود 2000 میوه می دهد. حدود 6 تا 9 ماه زمان لازم است تا میوۀ قهوه به زرد و قرمز و بعد بنفش تبدیل بشود و برسد. ( البته رنگ میوۀ رسیدۀ قهوه در زیرگونه های مختلف و مناطق کشت متفاوت است ولی در بیشتر موارد رنگ قرمز تیره یا بنفش نشانۀ رسیدگی میوۀ قهوه است.)»

 

 

درخت قهوه، همیشه سبز است و شروع گل دهی آن، 3 الی 4 سال بعد از کاشت است و بعد از 5 سال می توان از آن برداشت محصول داشت. میوه های آن را اکثراً با دست می چینند؛ البته در کشورهایی که سطح مزارع صاف است، چیدن میوه ها مکانیزه شده است. ( چیدن مکانیزه بیشتر مختص درخت قهوۀ روبوستا است، چرا که نیاز به زمین های هموار دارد و چون روبوستا در ارتفاعات کمتری می روید، مزارع کشتش هم هموار ترند.) بعد از آن با دقت فراوان، پوست آن را به صورت خشک یا تر جدا می کنند. بعد از رست و برشته کاری، از درخت چیزی در حدود 500 گرم ( متغیر، بسته به شرایط ) قهوه باقی می ماند که این نشانۀ زحمت فراوانی است که کشاورزان متحمل می شوند.

 

 

 

برگ گیاه قهوه :

برگ های گیاه قهوه همیشه سبز بوده و فصل خاصی برای ریزش ندارند.  شکل برگ در گیاه قهوه، حال دو قطبی دارد. در حقیقت شکل برگ در دو طرف نوار وسط برگ، حدوداً قرینه می باشد. شکل برگها تخم مرغی شکلی است که به مستطیل نزدیک می باشد. این برگها، سبز براق و تیره اند و حدود 10 تا 50 سانتی متر طول و 6 سانتی متر عرض دارند. فاصلۀ برگ تا ساقه، یک تا سه اینچ می باشد و با زاویۀ 45 تا 90 درجه، به ساقه متصل می گردند. حاشیۀ برگ ها هم موج دار می باشند و لبه های آنها کنگره های ریز دارد ( به لبه های عکس برگ گیاه قهوه در زیر دقت کنید. ) در برگهای جوان نیز لبه های کنگره ای نمود بیشتری دارند. از برگهای گیاه قهوه چایی به نام چای برگ قهوه تهیۀ می کنند که جلوتر به برسی آن می پردازیم.

 

پایان قسمت دوم

 

 

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید